فناوری GIS در دهه ­های گذشته در علوم مختلف مورد استفاده فراوان قرار گرفته است. امروزه به منظور حفظ، بازگرداندن و مدیریت منابع طبیعی نیاز به شناخت و درک کامل مشکلات موجود ضروری می ­باشد. نرم­افزار GIS به درک عمیق­تر از چالش­های پیش­رو و دستیابی به اطلاعات دقیق­تر کمک می­ کند. این نرم ­افزار در زمینه­ های منابع ­طبیعی، مدیریت محیط ­زیست، حفاظت، تغییر اقلیم، هیدرولوژی، مدیریت آب، جنگلداری، کشاورزی و ... دارای قدرت تحلیل مکانی به منظور تصمیم­ گیری بهتر در خصوص مدیریت منابع زمین می­ باشد.

کشاورزی به عنوان یکی از بخش ­های تجاری برای استفاده از GIS مطلوب است. به دلیل اینکه این بخش بر اساس منابع طبیعی می­ باشد، نیازمند حرکت، توزیع و بهره­برداری از مقادیر زیادی محصولات، کالاها و خدمات و ثبت جزئیات عملیات تجاری خود است. تقریبا تمام محصولات کشاورزی دارای برخی اشکال از مولفه مکانی می­باشد و GIS به شما امکان می­ دهد اطلاعاتی که ممکن است تفسیر آن­ها دشوار باشد را مصور نمایید.

به عنوان یک تکنولوژی، GIS از استفاده اولیه آن توسط طراحان نقشه در اوایل دهه 1960 به منظور تولید نقشه به صورت چند بعدی بسیار پیشرفت کرده است. امروزه GISبا نواوری­ های ایجاد شده در کاربردهای آن در دسترس می­ باشد. کاربران GIS با به اشتراک گذاشتن ابتکارات و کاربردهای این نرم افزار به طور رسمی و غیر رسمی نقش مهمی در گسترش ابزارهای GIS دارند. این اشتراک گذاری یکی از جنبه­ های مهم توسعه GIS در بخش­ های حرفه ­ای و تجاری می­ باشد.

پتانسیل کاربرد GIS در بخش کشاورزی بسیار زیاد است. با این وجود کاربران GIS در تولید کشاورزی در مقایسه با سایر بخش ­های تجاری کمتر است. به منظور به اشتراک گذاشتن ابتکارات و کاربردهای GIS به خصوص در بخش کشاورزی فرصت کافی وجود ندارد.

مدیریت متناسب با مکان یا کشاورزی دقیق رویکردی جدید در بخش کشاورزی در راستای حل مشکلات این بخش می­ باشد. یکی از فناوری­ های مورد استفاده در کشاورزی متناسب با مکان GIS می­ باشد. سیستم اطلاعات جغرافیایی به منظور تسهیل ادغام و تجزیه و تحلیل داده­ های جغرافیایی زمین مرجع شده طراحی گردیده است که دارای توانایی ذخیره، ارزیابی، ترکیب و استخراج اطلاعات از نقشه­ها و داده ­های توصیفی مرتبط با آن می ­باشد.

فناوری GIS دارای مهارت­ های زیاد با صحت بالا در سازماندهی داده ­های مکانی و تفسیر داده­ های بصری است. این سامانه از طریق ثبت داده ­های مکانی به مدیران مزارع این امکان را می­ دهد که میزان تولید محصول، حاصلخیزی خاک و وضعیت آفات و علف­ های هرز را در هر نقطه از مزرعه به طور دقیق بدست آورده و مدیریت موثر را اعمال نمایند.

GIS ابزاری مفید برای ورود داده، ذخیره سازی، بازیابی، دستکاری، تحلیل و ارائه خروجی نتایج به صورت داده­ های مکانی است. بنابراین می­ تواند نقش مهمی در تصمیم ­گیری­ مکانی داشته باشد. تلاش ­های قابل توجهی برای جمع ­آوری اطلاعات به منظور تحلیل مناسب در زمینه تولید محصول صورت گرفته است. GIS توانایی انجام تعداد زیادی وظایف در این زمینه با بهره ­گیری از داده­ های توصیفی و مکانی را دارد. GIS دارای قابلیت تلفیق با سایر فنون جغرافیایی مانند سیستم موقعیت­یاب جهانی و سنجش از دور است.

با توجه به قابلیت GIS می­توان در محیط این سامانه پایگاه داده شامل اطلاعات آب و خاک، مدیریت­ های اعمال شده همراه با میزان و نوع نهاده­ های مصرفی با عوامل محدودکننده و بازدارنده رشد، میزان عملکرد، سابقه مدیریتی و .. ایجاد کرد. سامانه اطلاعات جغرافیایی ابزاری مفید به منظور بازیابی اطلاعات، پایش، شبیه­سازی، ارزیابی ریسک و هم­چنین کمک به حل چالش­های پیچیده در مدیریت آب و خاک می ­باشد.

با بهره ­گیری از بانک اطلاعاتی تولید شده توسط این سامانه می ­توان به استفاده بهینه از منابع آب و خاک و مدیریت مناسب زراعی پرداخت. بنابراین به منظور برنامه­ریزی دقیق و اعمال مدیریت موثر برای تولید بهینه محصولات کشاورزی می­توان از بانک اطلاعاتی موجود استفاده نمود. تمامی عوامل محیطی و اقلیمی موثر بر کشت محصول را می­ توان در محیط GIS بر روی نقشه نمایش داد و با تجزیه و تحلیل داده­ های مکانی و اطلاعات توصیفی به نتایجی ارزشمند برای مدیران بخش کشاورزی دست پیدا کرد.

فرایند طبقه ­بندی مناسب کاربری اراضی شامل ارزیابی و طبقه ­بندی نواحی خاص در اراضی می ­باشد. این طبقه ­بندی بر اساس خصوصیات اراضی و خاک صورت می­ گیرد. تفسیر کیفیت خاک و اطلاعات سایت مورد نظر برای کاربری کشاورزی و مدیریت منسجم با استفاده از GIS مقدور است.

با بکارگیری GIS می­ توان به تفسیر توزیع مکانی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک برای تولید انواع مختلف محصولات بهینه بر حسب نوع آبیاری پرداخت. از کاربردهای GIS می­ توان به شناسایی پتانسیل کاربری­ های کشاورزی بر حسب نوع آبیاری در خاک­ های مختلف اشاره کرد. از معیارهای طبقه­ بندی برای کاربری­ های مختلف کشاورزی می­توان به درصد شیب، عمق خاک، فرسایش، زهکشی خاک، مقدار نفوذ آب در خاک، توانایی نگهداری آب در خاک، نوع سنگفرش و درصد اندازه ذرات، شوری خاک، درصد قابل تبادل سدیم و درصد کربنات اشاره نمود.

کاربردهای GIS در بخش کشاورزی : ارزیابی توان اکولوژیک محیط برای تعیین مناطق مستعد کشاورزی چنانچه بتوان با توجه به نیازهای اکولوژیکی، مناطق مستعد کشت را شناسایی نمود و محدودیت­ ها و توانمندی­ های منطقه را در نظر گرفت می­ توان به عملکرد بیشتری در واحد سطح دست یافت. به منظور شناسایی مناطق مستعد کشت در محیط GIS می ­توان ابتدا عوامل فیزیکی زمین، فاکتورهای اقلیمی، توپوگرافی، شیب، تیپ اراضی، عمق خاک، بافت خاک، بارش سالانه، دمای سالانه ئ تبخیر را در محیط GIS تحلیل و ارزش گذاری نمود و سپس با همپوشانی لایه­ های فوق و تهیه نقشه نهایی مناطق مناسب برای کشت محصولی خاص را تعیین نمود. سیستم اطلاعات جغرافیایی مناسب ترین روش تحلیل داده­ ها می­ باشد که با دقت بالایی نواحی همگن از نظر شرایط مختلف موثر بر کشت را شناسایی نموده و پهنه­ بندی دقیقی را ارائه می ­دهد.

در حال حاضر کشاورزی یکی از بخش­های مهم اقتصادی کشور می­باشد تا جایی که می­توان گفت رشد اقتصادی کشور بدون رشد کشاورزی امکان پذیر نیست. ازآنجاييکه هر يک ازمحصولات کشاورزي شرايط اقليمي و محيطي خاصي را ميطلبند، لذامحققان وکارشناسان منابعطبيعي و اقليمشناسان توجه ويژهاي به آمايش سرزمين داشته و بر پايه مدل هاي اکولوژيکي-کشاورزي، منابع اکولوژيکي زمين را با روش هاي مناسب شناسايي، ارزيابي و به منظور اهداف خاصي قابليت سنجيمي­نمايند.با توجه به قابلیت­ های GIS می­ توان به تشکیل پایگاه اطلاعات اقلیمی و محیطی در محیط این سامانه پرداخت. سپس بر اساس رابطه بین هر یک از پارامترهای اقلیمی و محیطی موثر بر کشت یک محصول خاص و عملکرد آن محصول به طبقه بندی نقشه­ های حاصله بر اساس قابلیت کشت محصول پرداخت.

با استفاده از فناوری GIS امکان بهره­ گیری از مواد مغذی و مواد شیمیایی در حد بهینه یا نزدیک به بهینه، و کشت صحیح برای هر قسمت از مزرعه فراهم می­ شود. بدین ترتیب از طریق پیشگیری از استفاده مفرط از مواد شیمیایی و کشت بهینه محصولات کشاورزی می­توان به صرفه جویی در بخش اقتصادی و پیشگیری از آلودگی محیط­زیست دست یافت.

تعادل در ورودی و خروجی یک مزرعه به منظور کشاورزی موفق امری ضروری می­ باشد. GIS دارای توانایی تحلیل و تجسم محیط­ های کشاورزی می­ باشد که این امری بسیار مفید برای فعالان صنعت کشاورزی محسوب می­ شود. امروزه GIS از طریق کمک به کشاورزان در امر افزایش تولید، کاهش هزینه، مدیریت موثر اراضی دارای نقش گسترده ای در صنعت کشاورزی در سراسر جهان می ­باشد.

#کشاورزی_دقیق_GIS

#کشاورزی_هوشمند

#کشاورزی_نوین

#سیستم_اطلاعات_جغرافیایی

#GIS